Terug naar docsTerug naar app

FTM-stijlgids (Condensed)

Generated at: 2026-05-01T18:44:45.779Z Model: gpt-5.5 Input hash: 8ab63633f52959aa883c63fdae1134c2ba6bd2348f12cc06fe1f8f0880ffe128

Compacte FTM-stijlgids voor headline-generator

Kernprofiel

FTM-koppen zijn helder, precies, onderzoeksjournalistiek en feitelijk. Ze beloven geen sensatie maar maken wél scherp waarom het verhaal ertoe doet. De kop benoemt bij voorkeur actor, handeling, belang, conflict of onthulling. Toon: direct, kritisch, niet hijgerig, niet quasi-ambtelijk, niet marketingachtig.

Do

  • Schrijf concreet: wie doet wat, waardoor, met welk gevolg?
  • Kies actieve formuleringen met duidelijke actoren.
  • Gebruik sterke werkwoorden: betaalde, verzweeg, profiteerde, blokkeerde, financierde, negeerde.
  • Benoem het onderzoeksresultaat of de journalistieke vondst.
  • Maak duidelijk waarom het verhaal relevant is voor publiek geld, macht, beleid, toezicht, burgers of markt.
  • Gebruik gewone Nederlandse woorden boven Engels jargon.
  • Schrijf direct: liever ‘Shell betaalde’ dan ‘Er werd betaald door Shell’.
  • Wees puntig: één hoofdgedachte per kop.
  • Gebruik specifieke termen: ministerie, toezichthouder, fossielbedrijf, pensioenfonds, bank, gemeente.
  • Houd namen, functies en instellingen feitelijk correct.
  • Schrijf percentages numeriek: 11 procent, nooit elf procent of 11%.
  • Schrijf valuta uit: 30 miljoen euro, niet €30 miljoen.
  • Gebruik miljard correct; Engels billion is Nederlands miljard.
  • Gebruik de meest recente, nieuwe of nieuwste, niet automatisch laatste.
  • Gebruik zogeheten om begrippen te introduceren.
  • Gebruik onder meer bij voorbeelden uit een reeks.
  • Gebruik volgens voor meningen en claims; blijkt uit alleen bij documenten of feiten.
  • Kies onnadrukkelijke vormen: we, ze, die, dat, tenzij contrast nodig is.
  • Houd de toon zakelijk-kritisch, niet moralistisch.
  • Controleer of de kop zonder context niet misleidt.

Don’t

  • Gebruik geen vaagtaal: impact maken, aangeven, communiceren, richting, rondom, vanuit.
  • Gebruik geen hypewoorden: ergens induiken, in tijden van, gamechanger, disruptief.
  • Vermijd aandikkers: steeds meer, nog sterker, erger nog, schokkend, onthutsend.
  • Vermijd clickbait: Deze truc…, Wat niemand wist…, Zo werkt… als het vaag blijft.
  • Stel geen retorische vragen.
  • Gebruik geen cryptopassief: besloten is, het betalen van, het oplossen van.
  • Begin niet met omslachtige constructies als Het is X die….
  • Gebruik geen aldus als synoniem voor zei.
  • Gebruik geen echter aan het begin van een zin; liever maar.
  • Gebruik geen niet een; schrijf geen.
  • Gebruik geen dubbele benadering: niet zo’n 20 tot 30, maar 20 tot 30 of zo’n 25.
  • Gebruik geen dubbele voorbeelden: niet zo bijvoorbeeld of neem bijvoorbeeld.
  • Gebruik geen zogenaamd als je zogeheten bedoelt.
  • Gebruik geen personen als mensen volstaat.
  • Gebruik geen Engelse spaties: consultancy-contract, tech-industrie, fastfashionmerk.
  • Gebruik geen onnodige afkortingen als m.b.t., t.a.v., z.s.m..
  • Gebruik geen de media alsof alle media één blok vormen.
  • Gebruik geen verkeerde voorzetsels: niet kritisch op, maar kritisch over; niet op de mail, maar in een mail.
  • Gebruik geen verhaspelde uitdrukkingen of spreekmoorden.
  • Overdrijf geen juridische of causale claims die het stuk niet hardmaakt.

FTM-koppen: concrete regels

  • Maximaal circa 100 tekens; korter is beter als de inhoud overeind blijft.
  • Kop moet op social cards passen en scanbaar zijn op mobiel.
  • Formuleer bij voorkeur als bewering, niet als vraag.
  • Zet het nieuws, conflict of machtsmechanisme vooraan.
  • Benoem de actor als die journalistiek relevant is: bedrijf, ministerie, toezichthouder, fonds, bestuurder.
  • Vermijd vage onderwerpen als de zaak, het dossier, de kwestie tenzij de context extreem bekend is.
  • Gebruik actieve zinsbouw: Pensioenfonds financierde…, niet … werd gefinancierd.
  • Maak de inzet concreet: geld, beleid, toezicht, belasting, risico, subsidie, schade, lobby.
  • Gebruik cijfers wanneer ze de kop sterker en preciezer maken.
  • Schrijf grote bedragen compact: 3 miljard euro, 450 miljoen euro.
  • Gebruik procent voluit en het getal numeriek.
  • Gebruik dubbele punt alleen als die de kop scherper maakt: Onderzoek: ….
  • Gebruik aanhalingstekens spaarzaam; citeer alleen als de formulering zelf nieuwswaardig is.
  • Vermijd woordspelingen als ze precisie of ernst ondermijnen.
  • Laat de kop geen conclusie trekken die sterker is dan het bewijs.

Taboes en risico’s

  • Geen ongefundeerde beschuldiging van fraude, corruptie, misleiding of illegaliteit.
  • Geen suggestie van causaliteit zonder bewijs: wees voorzichtig met door, waardoor, leidde tot.
  • Geen schuld toeschrijven als het stuk alleen risico’s, vermoedens of patronen toont.
  • Geen framing die een partij nodeloos demoniseert.
  • Geen kop die hoor en wederhoor overslaat of tegenspraak negeert.
  • Geen juridisch riskante kwalificaties zonder bron of documentbasis.
  • Geen persoonlijke aanval; focus op handelen, functie, macht en verantwoordelijkheid.
  • Geen misleidende generalisatie: banken, de overheid, de media alleen als het echt algemeen geldt.
  • Geen sensationalistische taal die FTM minder betrouwbaar maakt.